Tiêu chuẩn JIS, DIN, ANSI khác nhau thế nào khi chọn van?

Tiêu chuẩn JIS, DIN, ANSI khác nhau ở nước ban hành, cách ghi cấp áp và kích thước mặt bích: JIS ghi 10K, DIN ghi PN16, ANSI ghi Class 150. Cao Phong tóm tắt ba hệ này để chọn van công nghiệp khớp đường ống đang dùng.

So sánh nhanh tiêu chuẩn JIS, DIN, ANSI, BS
Hệ Xuất xứ Ký hiệu cấp áp Chuẩn bích
JIS Nhật Bản 5K, 10K, 16K, 20K, 30K JIS B2220
DIN Đức PN10, PN16, PN25, PN40 DIN cũ, nay là EN 1092-1
ANSI Mỹ Class 150, 300, 600, 900, 1500, 2500 ASME B16.5
BS Anh PN6, PN10, PN16, PN25, PN40 BS 4504, nay là BS EN 1092

Mỗi hệ đều quy định các yêu cầu về kích thước, áp lực làm việc, vật liệu và khả năng kết nối, giúp lắp đặt và vận hành đồng bộ. Hiểu đúng tiêu chuẩn JIS, DIN, ANSI khác nhau như thế nào sẽ tránh mua van không bắt được vào bích sẵn có.

Vai trò của các tiêu chuẩn van công nghiệp

Van công nghiệp và các phụ kiện đường ống là những thiết bị quan trọng trong các hệ thống dẫn truyền lưu chất, góp phần đảm bảo quá trình vận hành diễn ra ổn định và hiệu quả. Để các thiết bị có thể lắp đặt đồng bộ và hoạt động chính xác, chúng thường được sản xuất theo các tiêu chuẩn quốc tế như JIS, DIN, ANSI, BS…

Những tiêu chuẩn này quy định các thông số kỹ thuật như kích thước, áp lực làm việc, nhiệt độ, kiểu kết nối và vật liệu chế tạo, giúp nhà sản xuất tạo ra sản phẩm đồng nhất, đồng thời giúp người dùng dễ dàng lựa chọn, lắp đặt, thay thế và bảo trì thiết bị. Phần chung về vật liệu, cách thử và ký hiệu nằm trong bài tiêu chuẩn van công nghiệp.

Ngoài ra, việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế còn giúp van công nghiệp được ứng dụng rộng rãi trong nhiều hệ thống và thuận lợi hơn trong hoạt động xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

Các tiêu chuẩn van công nghiệp phổ biến hiện nay

Van công nghiệp là thiết bị không thể thiếu trong các hệ thống đường ống, đảm nhiệm chức năng đóng/mở, điều tiết lưu lượng và kiểm soát áp suất của dòng lưu chất.

Hiện nay có nhiều loại van được sử dụng như van cổng, van cầu, van bướm, van bi, van một chiều, van an toàn, van giảm áp, lọc Y… Mỗi sản phẩm đều được sản xuất theo các tiêu chuẩn kỹ thuật nhất định nhằm đảm bảo khả năng lắp đặt đồng bộ, tương thích với từng hệ thống và thuận tiện trong quá trình bảo trì, thay thế.

Dưới đây, Cao Phong sẽ tổng hợp những tiêu chuẩn van công nghiệp được sử dụng rộng rãi và được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng, giúp bạn dễ dàng lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu sử dụng.

Van công nghiệp tiêu chuẩn JIS (Nhật Bản)

JIS (Japanese Industrial Standards) là bộ tiêu chuẩn công nghiệp do Nhật Bản ban hành và được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là ngành sản xuất van công nghiệp. Với độ chính xác cao và yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt, tiêu chuẩn JIS hiện không chỉ phổ biến tại Nhật Bản mà còn được nhiều quốc gia trên thế giới tin tưởng sử dụng.

Các dòng van công nghiệp sản xuất theo tiêu chuẩn JIS được đánh giá cao về độ bền, khả năng làm việc ổn định và tính đồng bộ trong lắp đặt. Nhờ tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về kích thước, kết nối và áp lực làm việc, sản phẩm có thể tương thích với nhiều hệ thống đường ống khác nhau.

Tiêu chuẩn JIS được phân thành nhiều cấp áp lực như JIS 10K, JIS 20K, JIS 30K…. Tại Việt Nam, JIS 10K là chuẩn bích phổ biến cho van gang và hàng Nhật, Hàn Quốc, Đài Loan, giúp người dùng dễ dàng lựa chọn thiết bị phù hợp với điều kiện vận hành thực tế. Bên cạnh đó, van JIS còn được chế tạo từ nhiều loại vật liệu như gang, thép, inox, đồng và nhựa, đáp ứng đa dạng môi trường lưu chất cũng như yêu cầu sử dụng trong các ngành công nghiệp khác nhau.

Van cầu hơi gang mặt bích theo tiêu chuẩn JIS 10K

Van công nghiệp tiêu chuẩn DIN (Đức)

DIN (Deutsches Institut für Normung) là hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật của Đức, được xây dựng từ năm 1917 bởi Viện Tiêu chuẩn Đức nhằm thống nhất các yêu cầu về chất lượng, vật liệu và thông số kỹ thuật trong lĩnh vực công nghiệp.

Ban đầu, tiêu chuẩn DIN chủ yếu được áp dụng tại Đức và một số quốc gia châu Âu. Nhờ tính chặt chẽ, phạm vi áp dụng ngày càng được mở rộng sang nhiều ngành nghề, trong đó có sản xuất van công nghiệp. Thị trường vẫn gọi “bích DIN”, còn bích thép hiện theo EN 1092-1, kích thước khoan lỗ cùng PN giữ tương thích.

Đối với van công nghiệp, tiêu chuẩn DIN quy định các yêu cầu về kích thước, vật liệu chế tạo, kiểu kết nối, cấp áp lực và điều kiện làm việc. Việc tiêu chuẩn hóa các thông số này giúp quá trình thiết kế, sản xuất, lắp đặt và thay thế thiết bị diễn ra thuận tiện hơn, đồng thời đảm bảo tính tương thích giữa các hệ thống đường ống.

Bên cạnh đó, van đạt tiêu chuẩn DIN thường được đánh giá cao về độ an toàn, chất lượng và độ bền khi vận hành. Việc lựa chọn đúng cấp áp lực và thông số theo tiêu chuẩn DIN không chỉ giúp hệ thống hoạt động ổn định mà còn kéo dài tuổi thọ thiết bị, giảm chi phí bảo trì và nâng cao hiệu quả sử dụng trong nhiều lĩnh vực công nghiệp.

Van công nghiệp tiêu chuẩn ANSI (Hoa Kỳ)

ANSI (American National Standards Institute) là tên gọi quen thuộc của hệ tiêu chuẩn gắn với Viện Tiêu chuẩn Quốc gia Hoa Kỳ. Được thành lập từ năm 1918, tổ chức này điều phối và thống nhất các tiêu chuẩn kỹ thuật của Hoa Kỳ. Trên thị trường, “chuẩn ANSI” của van thường chỉ bích theo ASME B16.5.

Nhờ các quy định chặt chẽ về chất lượng và thông số kỹ thuật, tiêu chuẩn ANSI được đánh giá cao về tính đồng bộ, độ an toàn và khả năng ứng dụng thực tế. Không chỉ phổ biến tại Hoa Kỳ, ANSI hiện còn được nhiều quốc gia trên thế giới công nhận và sử dụng, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại và xuất khẩu.

Đối với van công nghiệp, tiêu chuẩn ANSI quy định các yêu cầu về kích thước, cấp áp lực, vật liệu và kiểu kết nối nhằm đảm bảo thiết bị hoạt động ổn định trong nhiều điều kiện làm việc khác nhau. Các dòng van thường được sản xuất theo nhiều cấp áp lực như ANSI Class 150 đến ANSI Class 2500, tương ứng với các mức áp suất khác nhau, giúp người dùng dễ dàng lựa chọn sản phẩm phù hợp với từng hệ thống, đồng thời nâng cao hiệu quả vận hành và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

Van bi thép WCB mặt bích ANSI Class 150, cấp áp đúc nổi trên thân van

Ứng dụng của các tiêu chuẩn van công nghiệp trong hệ thống sản xuất

Trong ngành công nghiệp hiện đại, các tiêu chuẩn kỹ thuật của van công nghiệp được áp dụng chủ yếu thông qua cấp áp lực làm việc và kiểu kết nối. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn này giúp thiết bị tương thích với hệ thống đường ống, đảm bảo vận hành ổn định, an toàn và thuận tiện khi lắp đặt hoặc thay thế.

Tiêu chuẩn áp lực

Mỗi dòng van công nghiệp đều được thiết kế để làm việc trong một giới hạn áp lực nhất định. Các tiêu chuẩn áp lực là cơ sở giúp người dùng xác định và lựa chọn thiết bị phù hợp với điều kiện vận hành của từng hệ thống, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng và hạn chế sự cố do quá áp.

Tiêu chuẩn áp lực van công nghiệp (số quy đổi gần đúng ở nhiệt độ thường, không dùng để chọn van cho hơi hay dầu nóng; 1 kgf/cm² xấp xỉ 0,98 bar)

  • Tiêu chuẩn JIS: JIS 5K (5 kgf/cm²), JIS 10K (10 kgf/cm²), JIS 16K (16 kgf/cm²), JIS 20K (20 kgf/cm²), JIS 30K (30 kgf/cm²)…
  • Tiêu chuẩn DIN: PN10 (10 bar), PN16 (16 bar), PN25 (25 bar), PN40 (40 bar)…
  • Tiêu chuẩn ANSI: Class 150 (khoảng 20 bar), Class 300 (khoảng 50 bar), Class 400 (khoảng 68 bar), Class 600 (khoảng 100 bar), Class 900 (khoảng 150 bar), Class 1500 (khoảng 260 bar), Class 2500 (khoảng 420 bar)…
  • Tiêu chuẩn BS: PN6 (6 bar), PN10 (10 bar), PN16 (16 bar), PN25 (25 bar), PN40 (40 bar), PN63 (63 bar)…

Tiêu chuẩn mặt bích

Bên cạnh tiêu chuẩn áp lực, mặt bích trên van công nghiệp cũng được chế tạo theo những quy chuẩn riêng nhằm đảm bảo khả năng kết nối đồng bộ với hệ thống đường ống. Mỗi tiêu chuẩn sẽ quy định các thông số như đường kính trong, đường kính ngoài, độ dày, số lượng lỗ bu lông, khả năng chịu áp lực và chịu nhiệt. Tùy từng hệ tiêu chuẩn, mặt bích sẽ được ký hiệu theo các quy ước khác nhau như sau:

  • Mặt bích JIS: Trong tiêu chuẩn JIS (JIS B2220), mặt bích được ký hiệu bằng JIS đứng trước kèm theo một số phía sau để quy định áp lực tiêu chuẩn cho sản phẩm. Cụ thể như JIS 5K, JIS 10K, JIS 16K, JIS 20K, JIS 30K…
  • Mặt bích ANSI: Trong tiêu chuẩn ANSI, mặt bích được biểu thị bằng ký hiệu ANSI B16.5 Class (nay là ASME B16.5). Cụ thể ANSI B16.5 Class 150, ANSI B16.5 Class 300, ANSI B16.5 Class 400, ANSI B16.5 Class 600, ANSI B16.5 Class 900, ANSI B16.5 Class 1500, ANSI B16.5 Class 2500…
  • Mặt bích DIN: Trong tiêu chuẩn DIN, mặt bích được quy định bằng các tiêu chuẩn DIN 2542, DIN 2543, DIN 2544, DIN 2545, theo sau các ký hiệu DIN sẽ là một tiêu chuẩn áp lực cụ thể, tiêu chuẩn áp lực được thể hiện bằng ký hiệu PN như PN6, PN10, PN16, PN25, PN40… Các số DIN cũ này nay được thay bằng EN 1092.
  • Mặt bích tiêu chuẩn BS: Trong tiêu chuẩn BS, mặt bích sẽ được quy định ở tiêu chuẩn BS 4504, một số tiêu chuẩn áp lực được sử dụng cho mặt bích BS là: BS4504 – PN2.5, BS4504 – PN6, BS4504 – PN10, BS4504 – PN16, BS4504 – PN25, BS4504 – PN40… BS 4504 nay được thay bằng BS EN 1092, tên cũ vẫn dùng rộng rãi.

Việc áp dụng các tiêu chuẩn mặt bích giúp van công nghiệp có thể lắp đặt chính xác với hệ thống đường ống, đồng thời tạo sự đồng bộ về kích thước và thông số kỹ thuật giữa các thiết bị. Nhờ đó, quá trình thi công, vận hành và bảo trì trở nên đơn giản, an toàn và hiệu quả hơn.

Một số ứng dụng tiêu biểu của van công nghiệp là:

  • Đóng mở và điều tiết lưu lượng lưu chất (hệ thống nước, xăng dầu, khí nén, hơi nóng, hóa chất…): Van cổng, van cầu, van 1 chiều, van bướm, van bi…
  • Giảm áp và bảo vệ quá áp: Van giảm áp giữ áp sau van; van an toàn tự xả khi áp vượt mức cài đặt…
  • Xả khí trong đường ống: Van xả khí…
  • Lọc cặn, chặn rác: Lọc Y, rọ bơm…

Kinh nghiệm chọn van theo tiêu chuẩn JIS, DIN, ANSI

  • Hỏi chuẩn bích của đường ống trước khi chọn van. Mua theo cỡ DN mà không hỏi chuẩn bích là lỗi hay gặp nhất khi thay van.
  • JIS 10K và PN16 gần nhau về áp nhưng ở phần lớn cỡ không bắt bu lông được với nhau. Ví dụ DN100: vòng lỗ JIS 10K là 175 mm, PN16 là 180 mm.
  • BS 4504 PN16 và DIN PN16 cùng khoan lỗ, lắp được với nhau. Class 150 có áp gần PN20 nhưng không lắp lẫn với bích PN.
  • Chọn PN tối thiểu 1,2 lần áp cao nhất của hệ, không lấy áp chạy bình thường.
  • PN, Class, K là cấp danh định, không phải áp cho phép ở mọi nhiệt độ. Hơi và nước từ 100 °C phải kiểm áp theo nhiệt độ trong catalogue.

Câu hỏi thường gặp

Bích JIS 10K có lắp được với bích PN16 không?

Ở phần lớn cỡ thì không, vì đường kính vòng lỗ bu lông khác nhau. Ví dụ DN100 lệch 5 mm giữa 175 mm và 180 mm. Cần hỏi rõ chuẩn bích của ống trước khi đặt van.

ANSI Class 150 tương đương bao nhiêu bar?

Khoảng 20 bar với thép carbon ở nhiệt độ thường. Nhiệt độ tăng thì áp cho phép giảm, nên phải tra bảng áp theo nhiệt độ của đúng vật liệu.

Bích BS PN16 và DIN PN16 có khác nhau không?

Kích thước khoan lỗ cùng PN tương thích nên lắp được với nhau. Khi đặt hàng vẫn nên ghi rõ tiêu chuẩn đang dùng trên bản vẽ.

Cao Phong cung cấp van theo tiêu chuẩn JIS, ANSI, DIN

Cao Phong cung cấp các dòng van công nghiệp theo tiêu chuẩn JIS, ANSI, DIN, BS… với nhiều chủng loại, kích thước, vật liệu, xuất xứ và kiểu kết nối, đáp ứng nhu cầu sử dụng trong nhiều lĩnh vực công nghiệp khác nhau.

Sản phẩm đi kèm chứng từ và chứng nhận CO, CQ để khách hàng kiểm tra nguồn gốc xuất xứ.

Liên hệ Cao Phong

Gửi Cao Phong chuẩn bích, cỡ DN, môi chất và áp làm việc để được tư vấn đúng loại van:

CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP CAO PHONG

Bình luận trên Facebook