Các loại phụ kiện ống nước: tên gọi, công dụng, cách chọn

Các loại phụ kiện ống nước gồm cút, tê, măng sông, rắc co, mặt bích, côn thu và nắp bịt, dùng để đổi hướng, chia nhánh, nối và tháo lắp đường ống. Cao Phong tổng hợp tên gọi, công dụng và cách chọn từng loại phụ kiện đường ống.

Tên gọi và công dụng chính

Phụ kiện	Tên khác	Công dụng
Cút 90°, 45°	Co, chếch (45°)	Đổi hướng ống
Tê đều, tê thu	Ba chạc	Chia nhánh
Măng sông	Măng xông, nối ren trong	Nối hai đoạn ống cùng cỡ
Rắc co	Khứ nối	Nối tháo rời, không cần cắt ống
Côn thu	Bầu giảm	Đổi cỡ ống
Kép	Hai đầu ren ngoài	Nối hai đầu ren trong
Nút bịt, nắp bịt	Chén hàn (loại hàn)	Bịt kín đầu ống
Mặt bích	Bích	Nối van, thiết bị vào đường ống

Bài viết tổng hợp các loại phụ kiện ống nước phổ biến kèm theo tên gọi kỹ thuật, công dụng thực tế và cách lắp đặt, dành cho những ai đang thiết kế, thi công hoặc vận hành các hệ thống ống cấp thoát nước, hệ thống HVAC, PCCC, hoặc xử lý nước công nghiệp.

Phụ Kiện Ống Nước Là Gì?

Phụ kiện ống nước là các bộ phận kết nối các ống nước lại với nhau, đổi hướng, chia nhánh hoặc đổi cỡ đường ống. Phụ kiện phải đúng hệ ống và đúng kiểu nối thì hệ thống mới kín và bền.

Các loại phụ kiện ống nước phổ biến hiện nay có thể kể đến là măng sông, rắc co nhựa, cút, tê, chếch…Tùy thuộc vào mục đích sử dụng mà các loại phụ kiện này được sản xuất cho những cách sử dụng khác nhau.

Danh Sách Tên Gọi Các Loại Phụ Kiện Ống Nước Phổ Biến

Trong thực tế thi công và vận hành hệ thống đường ống, phụ kiện đóng vai trò kết nối, điều hướng, chuyển đổi kích cỡ và kiểm soát dòng chảy. Nắm rõ tên gọi các loại phụ kiện ống nước giúp đặt đúng hàng ngay từ đầu.

Dưới đây là danh mục các phụ kiện ống nước thường gặp trong hệ thống cấp thoát nước, HVAC, PCCC và xử lý nước công nghiệp:

• Co (Elbow): Dùng để đổi hướng đường ống, phổ biến nhất là co 90 độ và co 45 độ. Có thể là co hàn, co ren, co dán hoặc co rắc co.
• Tê (Tee): Phụ kiện chia nhánh đường ống, gồm tê đều và tê thu. Được ứng dụng khi cần rẽ nhánh lưu chất từ một nguồn chính.
• Măng sông (Socket/Coupling): Dùng để nối hai đầu ống thẳng hàng. Có loại măng sông ren, măng sông dán hoặc nối nhanh bằng rãnh.
• Rắc co (Union): Cho phép tháo lắp đường ống dễ dàng khi cần bảo trì. Có thể kết nối ren hoặc hàn.
• Bích (Flange): Phụ kiện mặt bích giúp liên kết van công nghiệp hoặc thiết bị vào hệ thống. Phù hợp với kết nối chịu áp lực cao.
• Nắp bịt (Cap/Plug): Dùng để bịt kín đầu ống, thường dùng trong các điểm chờ hoặc khi kết thúc đường ống.
• Giảm (Reducer): Dùng để chuyển đổi từ ống có đường kính lớn sang nhỏ (hoặc ngược lại). Có loại giảm đồng tâm và giảm lệch tâm.
• Ống nối mềm, khớp nối giãn nở: Hấp thụ rung chấn, bù giãn nở nhiệt hoặc lệch tâm hệ thống.
• Y lọc (Strainer): Lọc cặn, rác trong dòng lưu chất để bảo vệ thiết bị phía sau như bơm, van điều khiển.
• Van khóa (Ball valve, Gate valve…): Dù không phải “phụ kiện kết nối”, nhưng trong kỹ thuật lắp ống vẫn được xem là phần quan trọng trong hệ thống phân đoạn, điều khiển.

Danh mục này có thể mở rộng tùy theo tiêu chuẩn hệ thống (JIS, DIN, ANSI), loại ống sử dụng (PVC, HDPE, inox, thép carbon…) và môi trường làm việc (chất lỏng, khí, nước thải, nước sạch…).

Tổng Hợp Các Loại Phụ Kiện Ống Nước Trên Thị Trường

Trên thị trường hiện nay đa dạng các loại phụ kiện ống nước, đặc biệt là các loại phụ kiện ống nhựa PVC, PPR, HDPE nhằm phục vụ nhiều vai trò khác cho quá trình kết nối các hệ thống cấp thoát nước.

Các loại phụ kiện ống nước có thể kể đến như cút, rắc co, tê đều,…

• Cút 90 độ

Cút 90 độ hay còn gọi là góc vuông, là một trong các loại phụ kiện ống nước được sử dụng để kết nối đường ống tạo thành một cạnh vuông góc 90 độ. Nhằm mục đích thay đổi hướng của đường ống tại các nút giao. Đây là một trong những phụ kiện quan trọng không thể thiểu của hệ thống ống nước.

• Cút 45 độ

Cút 45 độ hay còn gọi là chếch, có loại nhựa, thép đen, thép mạ kẽm và inox.Góc giữa hai đầu là 45 độ, giúp đường ống đổi hướng nhẹ theo địa hình. Kiểu nối có thể là hàn, ren hoặc dán keo tùy vật liệu ống.

• Tê đều 90 độ

Tê đều 90 độ hay còn được gọi là ống ngã ba, là loại phụ kiện ống nước dùng để chia nhánh đường ống với góc 90 độ. Nó có ba đầu nối cùng kích thước tạo thành hình chữ T.

• Tê thu

Tê thu hay còn gọi là tê giảm, là một loại phụ kiện ống nước dùng để chia nhánh sang ống nhỏ hơn. Nó có ba đầu nối với hai đầu nối có cùng kích thước và một đầu nối có kích thước nhỏ hơn.

• Măng sông

Măng sông là một trong các loại phụ kiện ống nước có tên gọi khác là coupler. Là loại phụ kiện được dùng để nối hai đoạn ống có cùng kích thước lại với nhau như ren ngoài, ren trong và trơn không ren. Măng sông trơn là loại thường được gắn chặt với ống nước.

Loại phụ kiện này được làm từ những vật liệu khác nhau như nhựa, kim loại, sắt thép,…Măng sông dùng để nối hai đầu đường ống cùng cỡ.

• Rắc co

Rắc co còn gọi là giắc co, co nối, co nhựa, là loại phụ kiện ống nước được sử dụng phổ biến trong các hệ thống đường ống công nghiệp và dân dụng. Nó có vai trò kết nối hai đầu ống lại với nhau bằng các khớp nối ren, hàn hoặc dán keo.

Trong các trường hợp các mối nối cần tháo rời nhưng không muốn cắt ống thì rắc co là phụ kiện đắc lực giúp bạn thực hiện điều này. Chúng được cấu tạo từ nhiều chất liệu khác nhau như nhựa PVC, HDPE, PP, kim loại,…

• Nối ren

Nối ren hay còn gọi là khớp nối ren, là một phụ kiện ống được sử dụng để kết nối hai đầu ống có cùng kích thước lại với nhau bằng cách sử dụng ren .

• Van cửa

Van cửa hay còn gọi là van cổng, van chặn. Van cửa chỉ dùng để đóng hoặc mở hoàn toàn, không dùng để điều tiết lưu lượng vì mở một phần làm xói mòn đĩa và mất kín.

Van cửa được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp, hoạt động theo cơ chế đóng mở cửa van theo hướng lên hoặc xuống, khi van cửa đóng hoàn toàn sẽ chắn đứng tất cả các dòng chảy môi chất còn khi mở hoàn toàn, lúc này độ cản trở hầu như không có môi chất có thể lưu thông một cách thuận lợi.

• Van bướm

Van bướm, còn gọi là butterfly valve, là thiết bị dùng để đóng mở và điều tiết dòng chất lỏng, phổ biến ở đường ống cỡ vừa và lớn.

Van bướm hoạt động bằng cách xoay cánh bướm tại cửa van 90 độ để mở hoặc đóng hoàn toàn.

• Van cầu

Van cầu là thiết bị được gắn trên hệ thống đường ống, sử dụng để đóng/mở hoặc điều tiết lưu lượng dòng chảy của chất lỏng, khí trong hệ thống đường ống.

• Van kim

Van kim hay còn gọi là Needle Valve , là một loại van điều chỉnh dòng chảy được sử dụng để kiểm soát dòng chảy của chất lỏng hoặc khí trong hệ thống ống dẫn. Van kim có ty dạng kim vặn ren, cho phép điều tiết dòng nhỏ một cách chính xác.

• Co góc

Co góc hay còn gọi là cút, là phụ kiện đường ống dùng để thay đổi hướng của đường ống, phổ biến nhất là co 90 độ và co 45 độ.

• Co ren

Co ren hay còn gọi là cút ren, đây là loại phụ kiện đường ống được sử dụng phổ biến trên thị trường hiện nay. Co ren dùng để đổi hướng và nối các đoạn ống có đầu ren.

• Nút bịt

Nút bịt là một phụ kiện nhỏ thường được làm từ nhựa, kim loại, cao su hoặc silicon. Được sử dụng trong những trường hợp muốn bịt kín các lỗ hổng, khe hở hoặc đầu nối chặn dòng chảy tại điểm cuối cùng của đường ống giúp cho quá trình vận hành của dòng chảy được chặn lại và không rò rỉ ra bên ngoài .

Nút bịt có nhiều hình dạng, kích thước và nhiều chất liệu khác nhau, phù hợp cho nhiều mục đích sử dụng.

• Chụp bịt

Chụp bịt hay nắp bịt, chụp bảo vệ là một loại phụ kiện không bắt buộc, được sử dụng trong các trường hợp người dùng muốn tăng độ bền của đường ống trong các điều kiện lưu trữ khác nhau. Phụ kiện này còn có thể giúp ngăn chặn dị vật lọt vào trong quá trình lắp đặt hoặc vận chuyển.

• Giắc cắm

Giắc cắm hay còn gọi là khớp nối nhanh, khớp nối ống nước. Đây là phụ kiện được dùng để kết nối hai đoạn ống hoặc ống mềm một cách nhanh chóng.

Khớp nối nhanh camlock chỉ dùng cho chất lỏng, không dùng cho hơi và khí nén.

• Lọc Y

Lọc y còn được gọi là van y, lọc rác. Một thiết bị chuyên sử dụng để loại bỏ cặn bẩn, rác thải và các tạp chất ra khỏi dòng chảy của hệ thống đường ống. Chúng thường được sử dụng để bảo vệ máy bơm, đồng hồ, van điều khiển, bẫy hơi, bộ điều chỉnh và các thiết bị xử lý khác.

• Phụ kiện giảm áp

Phụ kiện giảm áp hay còn gọi là van giảm áp, van điều áp, dùng để hạ áp suất đầu vào xuống mức thấp hơn và ổn định ở đầu ra.

Thiết bị tự xả bớt áp khi quá ngưỡng để bảo vệ đường ống là van an toàn, không phải van giảm áp.

• Kẹp ống

Kẹp ống hay còn gọi là đai treo ống, chúng chuyên dùng để lắp đặt cho các hệ thống đường ống nằm ngang khi ống được đặt trên một mặt phẳng.

Đây là loại được ứng dụng làm thiết bị treo, đỡ các hệ thống ống thép luồn dây điện, ống phòng cháy chữa cháy, ống cung cấp nước sinh hoạt hằng ngày,…

Lý do bạn cần dùng các loại phụ kiện đường ống

Ống nước được sản xuất theo đoạn dài cố định, ví dụ ống PVC dài 4 hoặc 6 mét, xem chi tiết tại bài kích thước ống nhựa PVC.

Bên cạnh đó thì thực tế các bản vẽ thi công ở mỗi công trình là khác nhau, hệ thống đường ống có thể sẽ phức tạp, nhiều tuyến ống và nhánh rẽ,…

Nếu giữ nguyên các đoạn ống thẳng, sẽ không thể thi công được. Ngoài ra ở trong toàn bộ hệ thống đường ống, kích thước các tuyến đường ống sẽ khác nhau.

Vì vậy cần phải có các loại phụ kiện đường ống để hỗ trợ cho việc kết nối các đoạn các nhánh ống nước với nhau.

4 Lưu ý khi chọn mua các loại phụ kiện ống nước

1/ Xác định vật liệu phù hợp

• Lựa chọn vật liệu phù hợp với hệ thống đường ống, môi trường sử dụng và nhu cầu của bạn.
• Một số vật liệu phổ biến nhựa PVC, UPVC, kim loại, Inox,…

2/ Chọn kích cỡ chính xác

• Kích cỡ phụ kiện phải khớp với đường kính ống nước. Sử dụng phụ kiện quá nhỏ có thể dẫn đến tình trạng rò rỉ nước, còn quá lớn sẽ gây khó khăn trong quá trình lắp đặt.
• Nên đo chính xác đường kính ngoài của ống nước trước khi mua phụ kiện.

3/ Chọn hàng ghi rõ tiêu chuẩn

• Ưu tiên sản phẩm ghi rõ vật liệu, cấp áp và tiêu chuẩn. Hệ PCCC, hơi, khí gas không dùng hàng không ghi chuẩn.

4/ Kiểm tra kỹ phụ kiện trước khi mua

• Xem xét kỹ lưỡng về độ hoàn thiện, tính thẩm mỹ và chất lượng của sản phẩm để đảm bảo phụ kiện không bị hư hỏng, hay trầy xước.

Ngoài ra, bạn cũng cần phải lưu ý một vài vấn đề sau:

• Yêu cầu nhân viên bán hàng tư vấn cụ thể về cách sử dụng cũng như lắp đặt phụ kiện.
• Bảo quản phụ kiện ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và nhiệt độ cao.
• Kiểm tra định kỳ và thay phụ kiện khi thấy nứt, rò rỉ.

Hướng Dẫn Lắp Đặt Các Loại Phụ Kiện Ống Nước

Dưới đây là hướng dẫn lắp hai trường hợp phổ biến: co 90 độ nhựa dán keo và van cổng mặt bích.

1/ Co 90 độ

Các dụng cụ cần thiết khi lắp đặt co 90 độ:

• Co 90 độ.
• Dụng cụ cắt ống.
• Keo dán ống đúng loại nhựa.
• Khăn lau.

Các Bước thực hiện

Bước 1: Chuẩn bị

• Xác định đúng vị trí cần lắp đặt co 90 độ.
• Cắt ống nước theo kích thước phù hợp, đảm bảo các đầu cắt vuông góc với trục ống.
• Làm sạch các vết cắt bằng khăn lau.

Bước 2: Lắp đặt

• Bôi keo dán ống nước chuyên dụng quanh các đầu cắt của ống nước.
• Gắn co 90 độ vào đầu ống và đảm bảo khớp nối đã dính chắc, không bị rò rỉ.
• Lặp lại bước trên cho đầu ống còn lại.

Bước 3: kiểm tra

• Chờ keo đủ thời gian, mở nguồn nước và kiểm tra rò rỉ tại các khớp nối. Không thử bằng khí nén.
• Mối dán keo rò rỉ thì cắt bỏ đoạn đó và dán lại bằng phụ kiện mới.

2/ Van Cổng

Các dụng cụ cần thiết khi lắp đặt van cổng:

• Van cổng.
• Gioăng cao su.
• Bu lông, đai ốc.
• Cờ lê.

Cách lắp đặt:

• Đặt van cổng lên vị trí cần lắp đặt, đảm bảo vị trí lắp đặt chính xác và nằm thẳng hàng với đường ống.
• Đặt gioăng cao su lên mặt bích của van cổng và mặt bích của đường ống.
• Xếp các bu lông lên mặt bích của van và đường ống.
• Dùng cờ lê siết các bu lông theo thứ tự chéo nhau để đảm bảo van được lắp đặt một cách chắc chắn.
• Kiểm tra lại độ kín khít của van bằng cách mở van và quan sát xem van có xảy ra tình trạng rò rỉ nước hay không.

Ngoài ra, có một số điều bạn nên lưu ý:

• Trước khi tiến hành lắp đặt bất kỳ phụ kiện đường ống nào, phải luôn đảm bảo đã khóa van nước chính và xả hết nước trong đường ống.

• Nên sử dụng các biện pháp phù hợp và tuân thủ các biện pháp an toàn trong lao động.

• Nếu không chắc chắn về cách lắp đặt, hãy tham khảo ý kiến của các thợ sửa ống nước chuyên nghiệp hoặc thuê đội ngũ lắp đặt đường ống chuyên nghiệp.

• Nên bảo trì hệ thống ống nước định kỳ để phát hiện sớm các sự cố và khắc phục kịp thời.

Kinh nghiệm chọn phụ kiện ống nước

• Hỏi hệ ống trước khi báo cỡ: ống nhựa Ø110 và Φ114, Ø160 và Φ168 không lắp lẫn.
• “Ren 21” là cỡ, chưa phải chuẩn ren. Ren 21 = 1/2 inch = DN15, cần hỏi tiếp BSP hay NPT vì hai chuẩn không lắp lẫn.
• Không nối trực tiếp đồng hoặc inox với thép mạ kẽm khi có nước, vì dễ ăn mòn điện hoá ở mối nối.
• Quấn băng tan theo chiều siết, không phủ ra đầu ống. Ren G làm kín bằng gioăng, không cần băng tan.
• Đường hút bơm và ống ngang dùng côn lệch tâm; ống đứng dùng côn đồng tâm.
• Không dùng phụ kiện nhựa cho hơi và khí nén. Áp của ống nhựa giảm khi nhiệt độ tăng: uPVC ở 35–45 °C còn khoảng 0,63 lần PN.

Câu hỏi thường gặp

Phụ kiện ống nước gồm những loại nào?

Nhóm cơ bản gồm cút, tê, măng sông, rắc co, kép, côn thu, nút bịt và mặt bích. Trên công trình còn có lọc Y, khớp nối mềm và kẹp ống, đi kèm các loại van.

Làm sao nhận biết phụ kiện ống nước kém chất lượng?

Kiểm tra màu sắc đồng nhất, bề mặt nhẵn, độ dày đều và thông tin in trên thân như vật liệu, cỡ, cấp áp. Không ghi tiêu chuẩn hoặc cấp áp thì không nên dùng cho đường có áp.

Cao Phong có những nhóm phụ kiện nào?

Cao Phong có phụ kiện nhựa PVC, PPR, HDPE, phụ kiện inox, gang, thép, đồng, mặt bích và khớp nối nhanh camlock. Anh chị gửi loại ống, cỡ và áp làm việc để được tư vấn đúng loại.

Liên hệ Cao Phong

Liên hệ Cao Phong để được tư vấn chọn đúng thiết bị và nhận báo giá:

CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP CAO PHONG

• Website: https://caophong.com.vn
• Hotline: 028 6270 3525
• Email: contact@caophong.com.vn
• Địa chỉ: 331/41 Phan Huy Ích, Phường An Hội Tây, Thành Phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
• Mã số thuế (MST): 0315207350